➗ كيف أبين أن $\frac{a}{b} = a \times \frac{1}{b}$؟
القسمة كضرب في المقلوب:
$$\frac{a}{b} = a \times \frac{1}{b} \text{ حيث } b \neq 0$$
البرهان:
نعلم أن $b \times \frac{1}{b} = 1$ (خاصية المقلوب)
إذن: $\frac{a}{b} \times b = a$
وكذلك: $(a \times \frac{1}{b}) \times b = a \times (\frac{1}{b} \times b) = a \times 1 = a$
بما أن كلا التعبيرين يعطي نفس النتيجة عند الضرب في $b$، فإن: $\frac{a}{b} = a \times \frac{1}{b}$ ✓
مثال:
$\frac{6}{3} = 6 \times \frac{1}{3} = 6 \times \frac{1}{3} = 2$ ✓
✖️ كيف أبين أن $\frac{a}{b} \times \frac{c}{d} = \frac{ac}{bd}$؟
ضرب الكسور:
$$\frac{a}{b} \times \frac{c}{d} = \frac{a \times c}{b \times d}$$
البرهان:
$\frac{a}{b} \times \frac{c}{d} = (a \times \frac{1}{b}) \times (c \times \frac{1}{d})$
$= a \times c \times \frac{1}{b} \times \frac{1}{d}$ (بالتبديل والتجميع)
$= ac \times \frac{1}{bd} = \frac{ac}{bd}$ ✓
مثال بالجذور:
$\frac{\sqrt{6}}{2} \times \frac{\sqrt{8}}{3} = \frac{\sqrt{6} \times \sqrt{8}}{2 \times 3} = \frac{\sqrt{48}}{6} = \frac{4\sqrt{3}}{6} = \frac{2\sqrt{3}}{3}$
➕ كيف أبين أن $\frac{a}{b} + \frac{c}{d} = \frac{ad + bc}{bd}$؟
جمع الكسور:
$$\frac{a}{b} + \frac{c}{d} = \frac{ad + bc}{bd}$$
البرهان:
نوحد المقامات أولاً:
$\frac{a}{b} = \frac{a \times d}{b \times d} = \frac{ad}{bd}$
$\frac{c}{d} = \frac{c \times b}{d \times b} = \frac{cb}{db} = \frac{bc}{bd}$
إذن: $\frac{a}{b} + \frac{c}{d} = \frac{ad}{bd} + \frac{bc}{bd} = \frac{ad + bc}{bd}$ ✓
مثال:
$\frac{2}{3} + \frac{1}{4} = \frac{2 \times 4 + 1 \times 3}{3 \times 4} = \frac{8 + 3}{12} = \frac{11}{12}$
🔄 كيف أبين أن $\frac{a}{\frac{b}{c}} = a \times \frac{c}{b}$؟
القسمة على كسر:
$$\frac{a}{\frac{b}{c}} = a \times \frac{c}{b}$$
البرهان:
$\frac{a}{\frac{b}{c}} = a \times \frac{1}{\frac{b}{c}}$ (تعريف القسمة)
نعلم أن مقلوب $\frac{b}{c}$ هو $\frac{c}{b}$ لأن:
$\frac{b}{c} \times \frac{c}{b} = \frac{bc}{cb} = \frac{bc}{bc} = 1$ ✓
إذن: $\frac{1}{\frac{b}{c}} = \frac{c}{b}$
وبالتالي: $\frac{a}{\frac{b}{c}} = a \times \frac{c}{b}$ ✓
مثال:
$\frac{6}{\frac{2}{3}} = 6 \times \frac{3}{2} = \frac{18}{2} = 9$
⚠️ لماذا لا يمكن القسمة على الصفر؟
استحالة القسمة على الصفر:
الحالة 1: $\frac{a}{0}$ حيث $a \neq 0$
لو كان لها حل $x$، فإن: $a = 0 \times x = 0$
لكن هذا تناقض لأن $a \neq 0$ ✗
الحالة 2: $\frac{0}{0}$
لو كان لها حل $x$، فإن: $0 = 0 \times x$
هذا صحيح لأي قيمة $x$، مما يعني عدم وحدانية الحل
الاستنتاج:
- $\frac{a}{0}$ غير معرف عندما $a \neq 0$
- $\frac{0}{0}$ شكل غير محدد
القاعدة العامة: القسمة على الصفر غير مسموحة في الرياضيات